1396/08/28 | عضویت | ورود | ارتباط با ما | در باره ما | بازار تئاتر      
 
   
 
 
  چاپ     پسندیده شده:(0 )   تعداد بازدید :(26 )
دشواری‌های ساخت یک تئاتر مستند سیاسی

کامران شهلایی و محمد لارتی از «هفت روز از تیر شصت» می‌گویند

گفت‌وگو

الهه حاجی‌زاده-مینا صفار

سالن سایه مجموعه تئاتر‌شهر این روزها میزبان نمایش «هفت روز از تیر شصت» نوشته کامران شهلایی، با کارگردانی مشترک این نویسنده و محمد لارتی شده است. رامین سیار‌دشتی، فرزین محدث، مژگان خالقی، فرهاد تفرشی، احمد جعفری و هدیه رضایی در این نمایش مستند سیاسی به ایفای نقش می‌پردازند. به بهانه این اجرا با کامران شهلایی و محمد لارتی گفت‌وگو کرده‌ایم.

 

تحقیق برای نگارش نمایشنامه «هفت روز از تیر شصت» چقدر زمان‌بر بود و از چه منابعی برای رسیدن به رخدادهای آن دوران استفاده کردید؟

کامران شهلایی: من حدودا چهار‌ماه تحقیق کردم و از هر آنچه در این مورد قابل استناد بود استفاده کردم. بخشی هم شامل مصاحبه‌ها و دیدار خانواده‌های درگیر این اتفاق بود. وقتی وارد این موضوع شدم تازه فهمیدم که در مورد جزئیات بسیاری از وقایع تاریخ معاصر، اصلا مرجع خوبی نداریم و در این زمینه‌ها بسیار کم کار شده است. دوستان کمی روی تاریخ شفاهی کار کردند و متاسفانه بسیاری از مطلعین فوت کرده‌اند. این مسئله، حسرت‌بار است. من با افراد زیادی مصاحبه کردم که البته راضی کردن دوستان به مصاحبه هم ماجرای دیگری بود! چون سال‌ها در این مورد کار بنیادینی نشده بود و خانواده‌ها اکثرا اعتماد نمی‌کردند.

محمد لارتی: از تیرماه سال گذشته این کار کلید خورد و من به‌همراه کامران شهلایی شروع به جمع‌آوری اطلاعات کردیم اطلاعات بسیار زیاد است اما متاسفانه در دسترس نیست مشکل عدم اعتماد و همکاری خانواده‌های شهدا و بازماندگان این حادثه همواره بوده است. بسیاری از این عزیزان فکر می‌کردند که ما برای انتخابات کار تبلیغاتی می‌کنیم و قصد داریم از آن‌ها برای تبلیغات استفاده کنیم! با این تفاسیر نویسنده اثر زمان زیادی را صرف جلب اعتماد این عزیزان کرده است. نمایشنامه با در نظر گرفتن اطلاعات مستند واقعه هفتم تیر و چندین جلسه مصاحبه حضوری با بازماندگان و همچنین اسناد موجود در رابطه با تاریخ معاصر شکل گرفت. این پروسه بسیار سخت و زمان‌بر بود.

یکی از دشواری‌های تئاتر مستند این است که این جنس نمایش از دو بخش دراماتیک و داده‌های تاریخی تشکیل شده است. چگونه این دو بخش را با هم تلفیق کردید که نمایشی هم‌گون تولید شود؟

کامران شهلایی: سخت‌ترین بخش کار همین دراماتیزه کردن یک اتفاق و روایت مستند است. رسیدن به این مسئله بیشترین زمان را از من گرفت. وفاداری به اتفاقات و عدم دستکاری آن‌ها دست نویسنده را می‌بندد و مسئله جذابیت که بسیار مهم است هم مطرح است. رسیدن به این پلات روایت کار آسانی نبود.

محمد لارتی: در این‌جا ما با اثری مستند و دراماتیک روبه‌رو هستیم، چراکه در این نمایش علاوه‌بر روایت مستند یک واقعه تاریخی، زندگی انسان‌های مظلومی را روایت می‌کنیم که لحظاتی مملو از شور و هیجان و عشق در زندگی این انسان‌ها روایت و تصویر می‌شود که تمامی آن‌ها دراماتیک است آنچه ما با آن روبه‌رو هستیم ترسیم تصویری دراماتیک از زندگی شهدا و خانواده‌های شهدای هفتم تیر است.

کمی درباره پروسه تمرین بگویید و این‌که بازیگران چگونه به نقش رسیدند؛ چون این کار برای نمایش شما دشوار است؛ مردم ما احساس می‌کنند تا حدودی با آن دوران و این اشخاص، درست یا غلط، آشنا هستند و آشنایی‌زدایی برای مخاطبان کار دشواری است.

محمد لارتی: کار بازیگران در نمایش‌های مستند، خصوصا آثاری از این دست بسیار دشوار است. بازیگران برای رسیدن به نقش‌ها بسیار زحمت کشیدند ما در هر جلسه زمان زیادی را با بازیگران برای رسیدن به نقش، صرف صحبت کردن و تحلیل شخصیت‌ها کردیم و به‌نوعی تحلیل یکدست و واحد از شخصیت‌های نمایش که همگی آن‌ها در دهه60 زندگی می‌کردند، رسیدیم. هر جلسه علاوه‌بر تحلیل نقش‌ها اطلاعات موجود از این واقعه را در اختیار بازیگران می‌گذاشتیم و به‌حق تمام این عزیزان برای رسیدن به نقش زحمات زیادی کشیدند. تمرینات ما در ماه مبارک رمضان تا پاسی از شب طول می‌کشید اما هر شب بازیگران با انرژی مثبت حاضر می‌شدند. بازیگران این نمایش عاشقانه این بازی کردند.

کامران شهلایی: خوش‌شانسی من این بود که بچه‌ها بسیار به تاریخ معاصر علاقه‌مند بودند و مدام درحال تحقیق و بررسی وقایع هستند. شوق آن‌ها به من واقعا کمک کرد. این نوع برخورد با نمایش در چنین پروژه‌ای برای تاثیرگذاری بیشتر واقعا لازم هست. بعضی از شخصیت‌های این نمایش در قید حیات هستند و ارتباط با این اشخاص هم در رسیدن به نقش به بازیگران کمک کرد.

در انتخاب بازیگران چه نکاتی را مد نظر قرار داده بودید و چه میزان شباهت میان بازیگران و کاراکترها مدنظرتان بوده است؟

محمد لارتی: انتخاب بازیگران کار کاملا هدف‌مند انجام شده است، شباهت ظاهری بازیگران با شخصیت‌های واقعی را در انتخاب بازیگران مدنظر قرار دادیم اما آنچه درنهایت به انتخاب بازیگران منجر شد، توانایی آن‌ها برای ایفای نقش بود. البته افسانه قلی‌زاده عزیز هم در رابطه با طراحی گریم بازیگران بسیار خوب عمل کرد.

کامران شهلایی: ما تا حد ممکن سعی کردیم به این شباهت، در حد بضاعت تئاترمان برسیم. بعضی از بچه‌ها را حین نوشتن برای بعضی نقش‌ها مدنظر داشتم و بسیار خوشحالم که هماهنگی زمانی برای حضورشان میسر شد. از گروه بازیگران کار واقعا راضی هستم.

این روزها تئاتر مستند بسیار مورد استقبال کارگردان‌ها و نمایشنامه‌نویسان قرار می‌گیرد. اوضاع و شرایط این گونه تئاتر را چگونه ارزیابی می‌کنید و آیا از دید شما این نوع تئاتر به حمایت، چه از نظر مادی و چه از نظر تسهیل در تحقیق و... نیاز دارد؟

کامران شهلایی: تئاتر مستند ژانر تازه‌ای است و موضوع‌هایی که قابلیت کار شدن داشته باشند، بسیار زیاد هستند. البته تعداد دوستانی که این گونه تئاتر خوب را درست کار می‌کنند، بسیار کم است و البته این تعداد کم، کارهای بسیار خوبی را در این دو، سه ساله ااخیر ارائه داده‌اند. قطعا به‌خاطر مراحل تحقیقات و زمان‌بر بودن کار، حمایت بسیار لازم است و در صورتی‌که این حمایت صورت نگیرد، نباید انتظار آثار درخشانی را داشت.

محمد لارتی: تولید این آثار بسیار هزینه‌بر است نیاز به زمان طولانی برای تحقیق و پژوهش و همچنین زمان طولانی تمرینات برای تولید نمایش و... دارد که باعث می‌شود این گونه نمایشی پرهزینه باشد اما آنچه قابل اهمیت است لزوم تولید و ساخت آثار تاریخی و آثار مستندگونه برای نسل جوان و روایت دشواری‌ها و جریانات مختلف تاریخی برای نسل جدید است چون این کار باعث عبرت‌پذیری و جلوگیری از تکرار اشتباهات گذشته می‌شود. سازمان‌های متولی امور فرهنگی و هنری رغبت چندانی برای حمایت از این کارها نشان نمی‌دهند. ما حتی برای نصب بنر تبلیغاتی کار از سازمان زیباسازی شهرداری پیگیری‌های فراوانی کردیم و فهمیدیم واقعا حمایت از کارهای نمایشی در اولویت‌های این سازمان‌ها نیست. تمایل داریم تا کار را در سایر استان‌ها هم به اجرا بگذاریم برای این ماجرا تمام توان اجرایی خود و گروه را به‌کار خواهیم برد اما واقعا بدون حمایت معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی این کار میسر نیست.

 

کامران شهلایی: تاریخ ما دریای ناشناخته‌هاست

وقتی قرار است نخستین اثر مستند تاریخ سیاسی ایران را به صحنه ببرید بزرگ‌ترین مشکل‌تان این است که نمونه دیگری نیست که بخواهید در کار از آن کمک بگیرید یا بازخورد آن را در جامعه با کار خودتان بسنجید. ما واقعا نمی‌دانستیم برخورد مخاطب به چه صورت خواهد بود که البته خدا را شکر مخاطب ما از هر طیفی کار ما را دوست داشتند. امیدوارم اثر ما راهگشای انجام کارهای متعدد در این ژانر باشد، چون تاریخ ما دریای ناشناخته‌ای است پر از موضوعات کارنشده و جذاب.

 


محمد لارتی: جای خالی بهشتی در تاریخ معاصر

اجرای «هفت روز از تیر شصت» ادای دین بود به شهدای مظلوم واقعه هفتم تیر به‌خصوص شهید مظلوم بهشتی که انسانی کامل و آزاداندیش بود. ما پس از 34 سال که با افکار و اندیشه‌های او آشنا می‌شویم. و اکنون جای خالی این ابرمرد تاریخ معاصر را چقدر خالی می‌بینیم. هنگام حضور بازماندگان و خانواده‌های شهدای هفتم‌تیر و تایید تشویق این عزیزان خستگی کار را فراموش کرده و انگیزه بیشتر برای تولید این دست آثار در ما به‌وجود آمد.


 
   
منبع : روزنامه صبا
تاریخ : (25,تیر,1396)
ارسال شده توسط : مینا صفار
 
کلمات کلیدی :کامران شهلایی، محمد لارتی، تئاتر مستند سیاسی، هفت روز از تیز شصت، رامین سیار‌دشتی، فرزین محدث، مژگان خالقی، فرهاد تفرشی، احمد جعفری، هدیه رضایی
نظر کاربران    
ایمیل :
متن پیام :  
 
  تمامی حقوق این سایت متعلق به بازار تئاتر می باشد  
  ایده وطرح از Ali Sadeghikhah
اجرا و پشتیبانی توسط MRT  & DIAMOND